Novak Kilibarda – lik i djelo

Ovaj sajt uređuje grupa poštovalaca lika i djela prof. dr Novaka Kilibarde. Ovđe nudimo zainteresovanima, između ostaloga, romane, pripovijetke, intervjue i naučne radove dr Kilibarde koji su nam bili dostupni u elektronskoj formi, uz saglasnost autora.

Biografija Novaka Kilibarde

Prof. dr Novak Kilibarda je crnogorski istoričar književnosti, pisac i političar rođen u Banjanima, opštini Nikšić, 07.01.1934. godine. Diplomirao i doktorirao književnost na Univezitetu u Beogradu. Predavao je u Višegradskoj gimnaziji i na Pedagoškoj akademiji u Nikšiću, a univerzitetsku karijeru ostvario je kao profesor na Filozofskom fakultetu Univerziteta Crne Gore. Predavao je na Univerzitetu Donja Gorica, dok danas predaje na Fakultetu za crnogorski jezik i književnost na Cetinju.

Gostovao je kao predavač na više univerziteta u Evropi i učestvovao na većem broju naučnih simpozijuma u svojoj državi i inostranstvu. Iz naučne oblasti kojom se bavi objavio je veliki broj knjiga. Glavni predmet Kilibardinog opusa je istorija crnogorske usmene književnosti. Radovi su mu prevođeni na engleski, njemački, francuski, ukrajinski, bugarski, ruski, poljski, albanski i turski jezik. Bio je prvi predśednik Senata Dukljanske akademije nauka i umjetnosti.

Kao prozni pisac napisao je više od deset zbirki pripovjedaka, tri drame i četiri romana. Za svoj književni rad dobio je Trinaestojulsku nagradu (1989), najveće crnogorsko nacionalno priznanje, kao i više drugih relevantnih nagrada iz oblasti književnosti u Crnoj Gori i regionu (Nagrada “18. septembar”, SO Nikšić 1969; Nagrada “Branko Ćopić” za najuspješnije humoristično-satirično ostvarenje, “Osmica”, Beograd 1986; Nagrada “Radoje Domanović” Redakcije lista Jež, Beograd 1988; Nagrada za knjigu godine, Jedinstvo, Priština 1988; Nagrada Fonda “Dušan Baranin” za roman Crnogorska hronika, Srpska književna zadruga, Beograd 1995). Vlada Crne Gore je, na prijedlog Ministarstva kulture, 2011. godine dodijelila Kilibardi status istaknutog kulturnog stvaraoca.

Kao političar bio je osnivač i predśednik Narodne stranke (1990-2000) i potpredśednik Vlade Crne Gore (1998-2000). Sa liderom Liberalnog saveza Crne Gore, Slavkom Perovićem, sklopio je koaliciju Narodna sloga 1996. godine. Na izborima 1998. godine Narodna stranka postaje dio crnogorske parlamentarne većine, koalicije Da živimo bolje (DPS-SDP-NS), čijom je pobjedom poražena politika Slobodana Miloševića u Crnoj Gori.

Bio je poslanik u skupštinama Crne Gore – SFRJ, SRJ i DZSCG. Kao diplomata bio je šef informativno-trgovinske misije Vlade Crne Gore u Sarajevu i ministar-savjetnik u Ambasadi DZSCG u Bosni i Hercegovini.

Bio je izabran za počasnoga predśednika Nacionalnog komiteta Crne Gore za realizaciju projekta Savjeta Evrope Povezivanje različitosti („Link Diversity“). Dugo godina bio član crnogorskog Republičkog savjeta za zaštitu prava pripadnika nacionalnih i etničkih grupa. Član je Savjeta dobrotvorne i kulturne fondacije AKTER.

Po pitanju nacionalne politike Crne Gore, javno se odrekao ranijih unionističkih stavova kao pogrešnih, i od tada aktivno radi na afirmaciji crnogorskog identiteta i suverenističke ideje putem njezinoga političkog, diplomatskog, naučnog i kulturnog promovisanja. Jedan je od najviđenijih zastupnika prava Crnogorske pravoslavne crkve i ustavnog normiranja crnogorskog kao službenog jezika.


Djela

Prozna djela Novaka Kilibarde su: Vražji vrti (1978), Crnogorci i Đaponezi (1981), Nebeski sužnji (1981), Iz priče u priču (1984), Sve je to nakva sudbina (1985), Glavari i pisari (1989, 1990), Rusi i tejatori (1989), Brojači ajvana (1992), Izabrane pripovijetke I-III (1993), Snovi i sinovi (1993), Suložnici: roman bola (1995), Crnogorska hronika (1995), Suđenice (1997), Kratke i kraće pripovijetke (1999), Mozaik crnogorske hronike (2001), Iz priče u priču (2004), Epilog crnogorske hronike (2007), Gizda i druge erotske priče (2009), Serdarev grob (2011), Tri dramske pripovijesti (2015).

Iz oblasti književne teorije i istorije objavio je knjige: Poezija i istorija u narodnoj književnosti (1972), Bogoljub Petranović kao sakupljač narodnih pjesama (1974), Legenda i pozija (1976), O usmenoj književnosti (1982), Iz korijena usmenosti (1988), Usmena književnost Crne Gore (2009) te izabrane naučne radove u knjigama Epska mjera istorije (1997), Usmena književnost pred čitaocem (1997), Usmena književnost u službi pisane (1998) i Duhovna zahvalnost Andriću (2015). Pripremio je i antologije: Bugarštice (1979), Puti nedohodi (1987), Poslovice (1988) i Viša je gora od gore (2010). Kilibarda je i autor prvih komentara i objašnjenja Ogledala srpskog izdatog u okviru Cjelokupnih djela Petra II Petrovića Njegoša (1974). Priredio je objašnjenja uz knjigu Starac Milija – pjesme (2012).

Kilibarda je i autor književno-polemičkih studija: Od mita do politike (2002), Književno-političke rasprave (2003) i Željezna crkva i kosovski mit (2006; u drugom redigovanom izdanju 2012. preimenovana u Amfilohije i kosovski mit).

Publikovane su i četiri knjige razgovora sa Kilibardom: Novak Kilibarda naučnik i književnik sa dr Dejanom Ajdačićem (2000), Kilibarda – ispovijest o deceniji koja je promijenila lice Crne Gore sa Slavoljubom Šćekićem (2001), Kilibarda – mozaik likova, pogleda, misli, ideja, riječi, sa Božidarom Ilijinim Miličićem (2008) i Kilibarda – Sarajevski dani s Ruždijom Adžovićem (2014).